આપણું શિક્ષણ : (1)

આજકાલ અમારા વડોદરા માં સ્કૂલ ની ફી માં વધારા વિરુદ્ધ વાલીઓ ની ચળવળ ચાલી રહી છે અને મેનેજમેન્ટ ને ઝૂકવું પડે છે .. સારી આબોહવા છે .પણ મોંઘવારી શિક્ષણમાં પણ નડે છે . સરેરાશ જોઈએ તો આપણા જમાના માં આપણું જે કોલેજ સુધી ના શિક્ષણ ના ખર્ચમાં આપણું બાળક કે જી સેક્શન સુધી જ ભણે છે ..અને એ સરેરાશ જળવાઈ રહી છે … ત્યારે પ્રશ્ન ઉદ્ભવે છે શિક્ષણ એટલે શું ??? અને શાળામાં શિક્ષણ ઉપરાંત બીજું શિક્ષણ હોઈ શકે કે નહિ ???
કોઈ પણ વસ્તુ વિષે જાણકારી મેળવવી ,એને સમજવી અને વાસ્તવિક જીવનમાં એના ઉપયોગ ને સમજવો અને ઉતારવો એટલે શિક્ષણ … શિક્ષણ શરુ ક્યાંથી થાય ???
સોરી તમે ખોટા છો કે નર્સરી થી ..શિક્ષણ તો માં ના ગર્ભ માંથી શરુ થાય છે … ગર્ભ ના સંસ્કાર અને શિક્ષણ , માતાના વિચારો અને ડી એન એ થી એની રૂપરેખા રચાઈ જતી હોય છે … ગર્ભ માંથી બહાર આવતું બાળક પહેલા રડે કેમ છે ??? ગર્ભ માં થયો નાળ માંથી એને ખોરાક ,પોષણ ,શ્વસન મળતું પણ નાળ થી કપાઈ ગયા બાદ સૌ પહેલા એ શ્વાસ લેવા માટે રડે છે … પોતાના ફેફસાને ખોલવાની આ પદ્ધતિ એને કોઈએ શીખવી નથી …બાળક જન્મે છે ત્યારથી સ્વચ્છતા પ્રિય છે ..કુદરતી હાજત બાદ તે રડે છે અને ભૂખ લાગે તો પણ રડે છે અને એ રુદન વચ્ચે નો ફર્ક જેની સાથે જોડાણ નવ મહિના સુધી રહેલું હોય એ માં પારખી જાય છે .. માતા નું દૂધ પીતી વખતે એને કોઈ શીખવાડતું નથી …. એથી આગળ એ જેમ જેમ મોટું થાય છે તેમ તેમ પડખું ફરવું હસવું રડવું , પગલાં ભરવા એ આપોઆપ શીખતું જાય છે …અને બહુ ઓછા લોકોને ખ્યાલ આવે છે કે બાળક સામેની વ્યક્તિની નકલ પણ કરે છે . એની સાથે વાત કરતા અનુભવ્યું પણ હશે .કોઈ સ્વીચબોર્ડ તરફ હાથ લઇ જાય એટલે એની સાથે પાંખો કે લાઈટ થશે એ રીતે બાળક આંખ પણ ફેરવે છે . એ કોઈ પણ વ્યક્તિના કપડાં કે હાથ સજ્જડ પકડી રાખે એટલે સમજવું કે આમ ના કરવાથી પડી જવાશે એવો કોઈક ભય એના મનમાં હોય છે જ . એક વાર તે દાઝે તો આગ પાસે નહિ જાય …આમ જીવન પરત્વે નું શિક્ષણ જે ગર્ભ થી લઈને નીકળે છે અને આપણે પછી શીખવાડીએ છીએ મનુષ્યની જમાત માં ભળતા ….
કોઈ પણ બાળકની માં એની પહેલી શિક્ષક હોય છે અને એ કેવી રીતે શીખવે છે એના પર એના જીવનમાં મહત્વ ના બદલાવ આવે છે .
મોંઘીદાટ શાળામાં મુકવામાં આવતા બાળકો ના માતા પિતાએ કેટલાક પ્રશ્નો પર જરૂર વિચારવું જોઈએ ..શું એ આવતી કડીમાં ….

રંગ

હોળી અને દિવાળી આપણાં મોટા ગણાતાં તહેવારો ..દિવાળી નો તહેવાર કૈક એક મહિના જેવો લાંબો ચાલે અને હોળી બે દિવસ ..એક હોળી અને બીજી ધુળેટી .. ભક્ત પ્રહલાદ ને સમર્પિત આ તહેવાર એટલે ઓફિશિયલી ગંદા રહેવાનો દિવસ ..
બેઉ માં એક વાત સામાન્ય છે કે બેઉ સાથે આગ જોડાયેલી છે … એક માં ચાર રસ્તે સામુહિક પ્રાગટ્ય અને બીજા માં નાના નાના દીવડા માં વહેંચાયેલી આગ અને બંધ ખોખામાં એક ચિનગારી થી ફૂટતા ફટાકડા રૂપી આગ …એ આગ જયારે હોલવાય ત્યારે માત્ર રાખ જ બચે છે ..હા એનું મહત્વ ખેતી સાથે ,એક નિર્દોષ આનંદ સાથે છે પણ હવે એ આનંદ ની પણ શોધ થઇ રહી છે ..શેરી માં છૂટતી પિચકારીઓ મોંઘદાટ ક્લબો માં કેદ થઇ રહી છે …
હેપ્પી હોળી કહેતી વખતે દિલ માં કેટલા લોકો ખરેખર હેપ્પી હશે ??? અરે એટલે તો રંગ લગાડી દે થોડો કે ચહેરો વંચાય નહિ …
હવે લોકો એક દિવસ હોળી રમેં છે અને બાકીના દિવસો હોળી સળગાવે છે બીજાના જીવનમાં કેમ ???
ખુશ રહેવા માટે કોઈ બહાનું હોવું અનિવાર્ય .. એ વગર અમથા અમથા ખુશ રહેવાય જ નહિ અને કદાચ રહેતા આવડતું ના હોય એમ પણ બને ..હોળીના રંગ તો વ્રજ માં ખીલે , યુપી બિહાર માં ખરેખર લોકો રંગાઈ જાય …
આ તહેવાર માં ટોયલેટ સોપ અને શેમ્પુ વાળા ની ખાસ જાહેરાત આવવી જોઈએ પણ નથી આવતી એક ખાસ વાક્ય સાથે : કોઈ પણ પ્રયત્ન વગર ગમે તેટલો પાકો રંગ અમારા સાબુ થી પહેલી જ વાર માં નીકળી જશે અને વાળ માંથી પણ …પણ રંગ પાકો હોય છે ..ઢંગ પાકો નથી હોતો ..સંબંધો પાકા નથી હોતા . ફ્લેક્સિબલ હોય છે ..રંગ પણ કાયમી નથી હોતો અને લોકો પણ બદલાતા રહે છે .. અરે પોતાની અંદર જુઓ તો પોતે પણ ક્યાં અસલ રહ્યા છે ??? ઓરીજીનલ હું આ વખતે હોળી રમ્યા પછી શોધજો …કેટલાય પડ નીચે બેઠો હશે સંતાઈ ને અને એ પડ સુધી જવાનો સમય પણ નહિ હોય તમારી પાસે કેમ ???
આપણે માત્ર હોળી ને દિવસે નહિ પણ હંમેશા રંગાયેલા જ ચહેરા સાથે ફરતા હોઈએ છીએ બસ આપણે આપણા ચહેરા સાથે હોળી ને દિવસે મેચ કરી શકીએ છીએ ..
દરેક દિલ માં પ્રગટતી રહેતી ઈર્ષ્યા ની જ્યોત તો અંખંડ જ્યોત કહી શકાય … મારે ફક્ત એક ચહેરા ની તલાશ છે આ હોળી પર જે વર્તમાનમાં એવી રીતે જીવે કે એમાં ભવિષ્ય નું કોઈ ગણિત ના હોય અને એના ચહેરા ની રંગત જ એવી હશે કે કોઈ પણ રંગ એના પર લગાડો એ રંગ ની રંગત વધી જશે …
ધાણી ,ચણા , ખજૂર , અને ઘઉં ની સેવો વાળો ઉપવાસ હજી કરે છે લોકો …હોળી ની પૂજા પર પણ કરે છે લોકો …રંગો થી રમેં છે લોકો …
પણ …..
ફેસબુક અને વ્હોટ્સઅપ સિવાય ક્યાં કોઈ ને ગમે છે લોકો ??? (લાઈક )

ફરી એક વાર વુમન્સ ડે

8 માર્ચ ..ફરી એક વાર વુમન્સ ડે …ફરી એક દિવસ સ્ત્રીનું બહુમાન (?) અને ઘણું બધું , સ્તુતિ ગુણગાન …અને 9 માર્ચ થી જૈસે થઈ ..આજે એક નવો દ્રષ્ટિકોણ તપાસવાનું મન થાય છે ..
બાળકી ને જન્મ આપો … હા ,આપ્યો …બાળકીને ભણાવો …હા ભણાવી … બાળકીને સ્વાશ્રયી બનાવો ….પગભર બનાવો જેથી એ પુરુષ પર નિર્ભર ના રહે અને પોતાની રાહ પોતાની રીતે નક્કી કરી શકે , જરૂર પડે ઘરને મદદરૂપ થઇ શકે ….સરસ … છોકરીઓ ને વધારે ભણાવો અને આકાશને આંબતી કરો .. હા પ્રોફેશનલ કોર્સ માં હવે છોકરીઓ નું પ્રમાણ વધ્યું છે ..હવે તેનું લગ્ન કરાવો ..
હું હમણાં એકદિવસય પ્રવાસ માં ગઈ ત્યારે મેં એક બેનને એક રસપ્રદ વાત કહેતા સાંભળેલા ..જો છોકરીઓ વધારે ભણે અને એને સાથે ભણતું પાત્ર ગમી જાય તો એના લગ્ન એની સાથે કરાવી દેવાના ..જે છોકરીઓ આવું નથી કરતી તેના માટે પોતાના સમાજમાં છોકરો મળવો મુશ્કેલ થઇ જાય છે ..એક તો પ્રોફેશનલ કોર્સ કરતા ઉંમર 25-26 ઉપર જતી રહે અને પછી ક્યાંતો ઓછા ભણેલા પાત્રો હોય અને ભણેલા હોય તો એના નખરા વધારે હોય …
અને આ વાત ખરેખર સાચી છે …
ચાલો આજે ચર્ચા નથી કરવી પણ એક બાયોડેટા લખું છું :
=========================================================
નામ : પ્રણવ રમણીકલાલ (અટક)
સરનામું : ન-203, કુંજબિહારી ફ્લેટ્સ ,મયૂરગંજ , સોલારોડ , અમદાવાદ
જન્મ તારીખ : 16/01/1986 .
વજન :70 કે.જી
ઊંચાઈ : 5′-11″
અભ્યાસ : B E ( Mechanical ) , M.B.A. ( From London )
નોકરી /વ્યવસાય : રિલાયન્સ ,હજીરા ,સુરત .
આવક : 450000 -500000 વાર્ષિક .
===========================================
કૌટુંબિક વિગત :
પિતાનું નામ : રમણીકભાઇ વજેચંદ (અટક )
વ્યવસાય : રિટાયર્ડ ઓફિસર ( ગુજરાત સરકાર )
માતાનું નામ : વિશાખાબેન રમણીકભાઇ (અટક )
વ્યવસાય : પ્રિન્સિપાલ , ————-માધ્યમિક શાળા , મહેમદાવાદ .
ભાઈ : મોટાભાઈ :રક્ષિત રમણીકભાઇ ( અટક ) , ઓફિસર ઓ એન જી સી . (પરિણીત )
ભાભી : ઇશિતા રક્ષિત (અટક ) ,હાઉસવાઈફ .
બહેન : અપરાજિતા નેલસન પોન્ટિંગ , ઓસ્ટ્રેલિયા .( પરિણીત )
=====================================================
અપેક્ષિત : એન્જીનીઅરીંગ /મેડિકલ / સી એ / એમ બી એ માં અભ્યાસ , નોકરી .. ભાવિ પત્ની મારા સમગ્ર કુટુંબ નું માન સન્માન જાળવે .. ઘર ,સામાજિક જવાબદારી ,મિત્રમંડળ અને નોકરી સંભાળી શકે .અને ફ્લેક્સિબલ એટીટ્યુડ ધરાવતી સુંદર યુવતી …
=========================================================================================
આ એક લગ્નોસ્તુક યુવકનો બાયોડેટા છે ..
તમને નથી લાગતું કે છેલ્લી વિગત માં આ એક લગ્નની નહિ પણ પત્ની તરીકે ની જોબ રિક્વાયરમેન્ટ છે ???!!!!!
સમજ્યા કે જોબ માં જે પ્રમાણેની જોબ હોય તે પ્રમાણેની શૈક્ષણિક લાયકાત જરૂરી છે પણ એક જીવનસંગીની માટે અભ્યાસ કેટલી હદે ઉપયોગી ?? પરસ્પર નું સંબંધોનું મેનેજમેન્ટ વધારે અગત્યનું હોય જ્યાં સંબંધ માં આર્થિક આધાર ઉપરાંત સંવેદના ની લાયકાત વધારે ઉચ્ચ હોય ત્યાં સંવેદના ને ઉગવા માટે આકાશ જ ના મળે એવી અપેક્ષા છે ..અને હા આ વિગત માટે 10 થી 12 યુવતીઓ ના બાયોડેટા વ્હોટ્સઅપ પર મંગાવીને એમાંથી વિવિધ ઇન્ટરવ્યૂ લઈને પસંદગી કરાય અને પસંદગી પામનાર છોકરી અને માતાપિતા પોતાની જાતને ધન્ય ધન્ય સમજે … એક સોનાની દુકાને દાગીના ખરીદીએ ,શાકભાજી ખરીદીએ તે વખતે જે પસંદગીની પ્રક્રિયા હોય તેવું કશુંક એક છોકરી સાથે થતું હોય એવું નથી લાગતું ???!! એક છોકરી જે જમાનાને ચાળે ના ચઢીને ફક્ત અભ્યાસ કરીને નોકરી લાયક બને અને એની પાસે માસ્ટર્સ ડિગ્રી હોવા છતાંય લગ્નની બજાર માં ગેરલાયક ઠરે ત્યારે શું લાગે છે ??એ નવ દીકરી માંથી કોઈ એક ખરેખર એક નબળા પાસા  સિવાય બધી રીતે યોગ્ય હોઈ શકે ( એના બાહ્ય દેખાવ ) પણ એના ગુણ બધાથી વધારે હોય .. વુમન્સ ડે એના માટે એક મજાક સમો નથી લાગતો ..અને લગ્ન લાયક ના ઠરવું એટલે આ બધું વ્યર્થ ગયા નો થપ્પો લાગી જાય …શું માં બાપ દીકરાની કોઈ પણ જાતના મોહ માયા વગર અને દિકરાથી વૃદ્ધત્વ માં સહાય ની આશાએ એક લાયક છોકરી માટે એક કામ કરી શકે ???!!…
એ દીકરીને પગભર તો હોય જ પણ એક વાત જરૂર કહે ..બેટા આપણી પાસે છત તો છે જ ..તારા લગ્ન માટે તને સમજે એવો યોગ્ય પાત્ર નહિ મળે તો તું હંમેશા માટે અમારી પાસે રહી શકે છે ..તારી કારકિર્દી ને મનગમતો વળાંક આપી શકે છે .. અમે તારી સાથે જ છીએ .ગમે તેમ પણ તું અમારી સામે તો રહી શકીશ ને !! તારી ચિંતા નહિ રહે ….અને હા થોડી સમય પછી જો તને પણ માં બનવાનું મન થાય તો તું એક અનાથ બાળકને દત્તક લઈને એનો સહારો બની શકે છે .. તું ચિંતા ના કરીશ અમે તારી સાથે છીએ ..

=========================================================================================
હવે આ વુમન્સ ડે પર એક છોકરીનો બાયોડેટા :
===================================
નામ : કીર્તિ રમેશ નીના (અટક ).
સરનામું : એ -2, વ્યોમપાર્ક ,આકાશદીપ એવન્યુ , થલતેજ ,અમદાવાદ .
અભ્યાસ : એમ કોમ , ડિપ્લોમા ઈન ટેક્સેશન , સી એ( સી પી ટી )
જન્મ તારીખ : 16/09/1989
ઊંચાઈ : 5′-4″
નોકરી : ટી સી એસ ,ગાંધીનગર .
======================================

સરનામું : રમેશ વિનય (અટક ) .
વ્યવસાય : ધંધો
માતા : નીના (અટક )
વ્યવસાય : હોમમેકર .
ભાઈ : નથી .
બહેન : રીશા . ( પરિણીત )
===================================
અપેક્ષિત : મારો જીવનસાથી જો લગ્ન બાદ મને નોકરી કરાવવા માંગે તો એને મારા ઘરના દરેક કામ માં મદદરૂપ થવું પડશે . મારી પરિણીત બહેન અમેરિકા છે .એટલે એના માં બાપ ની જે રીતે હું કાળજી લઉં તે રીતે હું મારા માં બાપની કાળજી લઇ શકું એ સ્વતંત્રતા જોઈશે .. મારા પિતા જી જયારે 58 વર્ષના થાય ત્યારે હું એમને મારા પગાર માંથી અર્ધો પગાર આપીશ એ બાબતે સહમત હોવા જોઈએ . બાળકો ના ઉછેર માં પણ ખભેખભા મિલાવીને એમને સારા વ્યક્તિ બનાવી શકીએ એ માટે જાગૃત હોવા જોઈએ . અને જીવનસાથી ના માં બાપ માટે હું વહુ નહિ પણ દીકરી બનીને રહી શકું એવું સુમેળ ભર્યું વાતાવરણ બનાવવામાં મને આપ સૌનો સહકાર જોશે ..
અને હા મારી ડિગ્રી ,પગાર કે જોબ જોઈને નહિ પણ જીવનસાથી તરીકે સ્વભાવ નો સુમેળ સાધી શકે અને સંવેદના નું મૂલ્ય સમજી ને મને નારી તરીકે ગૌરવ આપી શકે, મારા વ્યક્તિત્વનો નિખાર કરી શકે અને એના જીવનમાં હું એની પ્રગતિની ભાગીદારી કરી શકું એવા હમસફર ની તલાશ છે ..
====================================================
ઇતિ …

સ્માર્ટ સીટી

તમને ખબર છે એ વ્યક્તિનું નામ જેણે સૌથી પહેલા પોતાના દીકરા કે દીકરી ને એ વાયદો કરેલો કે દસમા ધોરણ માં તું આટલા ટકા લાવે તો તને સ્કૂટી અપાવીશ અને બારમાં ધોરણ માં આટલા ટકા લાવીશ તો બાઈક !!!!
તમને એ વ્યક્તિ નું નામ ખબર છે જેને આઈ આઈ એમ માંથી પાસ આઉટ થયા પછી 10 લાખનું પેકેજ ઓફર થયેલું અને પછી મેનેજમેન્ટ વિષય નો ભાવ લોકપ્રિયતા ની એ સીમાએ પહોંચ્યો કે દરેક ડિગ્રી સાથે એમ બી એ જાણે ફરજીયાત થયું હોય ….
તમને એ વ્યક્તિનું નામ ખબર છે જેણે જીવનની સફળતા નું કારણ દસમા બારમાં ધોરણના ટકા ને બનાવી દીધેલું અને એના વગર જીવવું મિથ્યા છે એમ ઠસાવી દીધેલું ( છોકરાવ કરતા માબાપ ના મગજ માં વધારે હોં કે !!! ) .
તમારી નિષ્ફળતાઓ ને સફળતા માં બદલવાનું સાધન એટલે તમારું બાળક એવી સમજણ ફેલાવનાર અને એ નિષ્ફળ જાય તો ફ્રસ્ટ્રેશન ઉતારવાનું પણ !!! દેશના વિકાસ માં અને પોતાના વિકાસ નું એક પરિમાણ એટલે ઘરમાં કાર હોવી અને વ્યક્તિદીઠ એક દ્વિચક્રી વાહન હોવું …
આ બધું એટલે યાદ આવ્યું કે ગઈકાલે અમારા વડોદરા ના દાંડિયા બજાર નામના વિસ્તાર નું એક સીમાચિહ્ન સમું મોટું બિલ્ડીંગ : અગ્નિશાંતિ કેન્દ્ર જે બરાબર સુરસાગર તળાવની બાજુમાં જ હતું। .હા હતું જ એટલે કહું છું એને તોડી પડાયું અને એનો તૂટેલો કાટમાળ રસ્તાની ઉપર પડેલો વિશાળ ઢગલો .. હું ત્યાં થોડી મિનિટ ઉભી રહી અને મારી આંખ માંથી આંસુ આવી ગયા …મકાન જૂનું હોય અને તૂટી ગયું હોય તો કદાચ દુઃખ ના થાય પણ આ તો અડીખમ મકાન તોડી પડાયું કેમ કે રસ્તા પહોળા કરવાના છે ..વડોદરા ને સ્માર્ટ સીટી બનાવવાનું છે ..
આ એ મકાન હતું જ્યાંથી આગ હોલવાતી ..રસ્તા પર પસાર થતી વખતે એ બસસ્ટેન્ડ નું નામ હતું . હેરિટેજ બિલ્ડીંગ નહોતું પણ એથી ઓછું પણ નહોતું .. લગભગ અઢી વર્ષની ઉંમર થી વડોદરા માં વસેલી છું એટલે સ્મૃતિઓ ના પડછાયા પણ એટલા જ લાંબા અને મજબૂત છે ..
રસ્તા પહોળા કરવા પડે છે કેમ કે ટ્રાફિક વધતો જ રહે છે ..એટલે જ મેં પહેલા કહ્યું કે દસમા ના બારમા ના ટકા પર વાહન ભેટ આપ્યું એ કોણ હતું કદાચ આ વાહનો ની વસ્તી માટે જવાબદાર વ્યક્તિ . ટકા માટે કોચિંગ માં સવારે પાંચ થી રાત્રે બાર સુધીના કોઈ પણ સમય માં જવા માટે બીજું બહાનું કે બાળકને વાહન તો આપવું જ પડે … ઉદારીકરણ ની નીતિ માં લોન ની થતી લ્હાણી જેને લીધે સેકન્ડ હેન્ડ કાર પણ હોય તો વટ પડે એ માનસિકતા અને લોન ના હફ્તા ભરવા માટે કરવી પડતી વધારાની દોડધામ માં કુટુંબ જીવન ક્યાં વિખેરાઈ ગયું એ પણ સુધ ના રહી અને કહેવું પડશે કે એનો કોઈ અફસોસ પણ નથી રહ્યો …પેકેજ ની માયાજાળ પાછળ વિદેશમાં ભણીને ત્યાંજ સેટલ થવાની ઘેલછા એ લોન ના ડુંગર માં થોડો વધારો કરી દીધો અને માં બાપ ને હવે આવતા જમાના માં વૃદ્ધાશ્રમ માં જવાની જરૂર નહિ રહે કેમ કે એમના સિવાય કોઈ ઘરમાં નહિ હોય …
ઊંચા ધોરણના જીવનની લાહ્ય માં સતત તાણ અનુભવતો વિદ્યાર્થી કે યુવક આત્મહત્યા કરે તો પણ કોઈને આ સમસ્યા માટે પોતે જ જવાબદાર છે એવો મનમાં ડંખ નથી થતો એ અફસોસ નથી થતો ..
હા આમાં મેડીક્લેમ બીમારીનો ખર્ચો પાછો મેળવી આપે એટલે બીમારી આપણા દેહને પોતાનું કાયમી નિવાસસ્થાન બનાવી દે એના માટે પણ આપણને કોઈ વાંધો નથી હોતો .. દરેક વસ્તુ માંથી અહીં પૈસા કમાવાનું સાધન મળી રહે છે ..ફિટનેસ માટે જિમ જાવ અને ફીઝ ભરો ..પેલા દસમા ધોરણમાં દ્વિચક્રી વાહનને બદલે સાયકલ જ ચલાવી હોત તો જિમ ની ફી ના ભરવી પડી હોત અને રસ્તા પાર વાહનો ની ભીડ શહેરની તસ્વીર ના બદલતી હોત …
એ તો સનાતન સત્ય છે કે બદલાવ જરૂરી છે .નવા આવનાર માટે જુના એ ખસી ને જગ્યા કરવી પડે છે ..પણ આ સ્માર્ટ બનવામાં માણસે પોતાની જાતને મશીન બનાવી દીધો છે અને વિચારવાનું કામ પણ મશીન ને સોંપી દીધું છે ..જગતભરની તમામ ખબર મોબાઈલ સ્ક્રીન પર દેખાય છે એટલે દુનિયા જીવન માટે અસહ્ય બની હોય એમ લાગે છે …
લેખિકા સુશ્રી પિંકી દલાલ નું એક ફેસબુક સ્ટેટ્સ બહુ ગમી ગયું :
आप #मोबाइल , #टीवी और #अख़बार छोड़ दीजिये तो इस #दुनिया से अच्छा कुछ नहीं।

Journey to inside

અધ્યાત્મ …. આ એક અવ્યાખ્યાયિત શબ્દ છે અને વ્યક્તિએ વ્યક્તિએ એની સમજણ પણ જુદી છે ..અધ્યાત્મ સાથે વિવિધ ક્રિયાક્લાપ જોડાયેલા છે .. દીવો પ્રગટાવવા થી માંડી ને નકોરડા ઉપવાસ સુધી ભક્તિ અને અધ્યાત્મને સેળભેળ કરી નાખીએ છીએ …
એક નાનકડો યાત્રા પ્રવાસ ફક્ત એક દિવસનો કર્યો ગયા અઠવાડિયે .આણંદ થી આગળ અરણેજ નામના ગામમાં બુટભવાની માતાજી નું સુંદર મંદિર જોયું .. આ મંદિર એવી જગ્યા હોય છે જ્યાં ફક્ત તનનું સ્નાન કરીને નહિ પણ મનને પણ નિર્મળ સ્વચ્છ કરીને જવાનું હોય છે જે યાદ નથી રહેતું . એમાં પ્રવેશ કરતાં વેંત જો આખા શરીર માં ઠંડક ની લહેર ફરી વળે તો સમજવું કે મન નાહીને આવ્યું છે .. અને તમને તમે કોણ છો ? ક્યાંથી આવો છો ?? વગેરે કશું પણ યાદ ના આવે .ફક્ત એકીટશે તમે સામે મૂર્તિમય બની જાવ …. અરે કશું માંગવાનું પણ યાદ ના રહે એ અધ્યાત્મ ..એક સંધાન હોય ..પછી લીમડી શહેર પહેલા ઝાંખણ ગામે ગયા ..અહીં ડિવાઇન લાઈફ મિશન સંચાલિત એક વિશાળ સંકુલ છે .તેમાં યોગશાળા , પ્રદર્શન , એક હોસ્પિટલ , ગૌશાળા ,ભોજનાલય ઉપરાંત એક સર્વાંગ સુંદર ત્રિનેત્ર મંદિર છે . આ એવું મંદિર છે જ્યાં એક જ મંદિર માં ત્રણ ગર્ભગૃહ નીચે બ્રહ્માજી ,વિષ્ણુજી અને મહાદેવજી ત્રણેવ દેવોની પ્રતિષ્ઠા થયેલી છે .ખુબ ચાલીને જવું પડે એમ વિસ્તારમાં ફેલાયેલું આ સ્થાન ..આજુબાજુ કોઈ ગામ નહિ પણ ખુલ્લા ખેતરો … એ મંદિર માં વસ્તી ચકલી કબુતરો ની અને ગંદકી પણ એમની જ ..પણ તોય લગાતાર સાવરણી થી એક સેવક સફાઈ કરતા રહે ..વચ્ચે ચોકમાંથી થોડા દાદર ચડી ત્રણ દિશામાં ત્રણ સર્વાંગ સુંદર મૂર્તિઓ ને જોઈને જ અભિભૂત થઇ જવાય .એટલું જ નહિ પણ બ્રહ્મા ,વિષ્ણુ અને મહેશ ના સમગ્ર પરિવાર ની પણ સુંદર આરસ ની મૂર્તિઓ …અંદર સુધી પ્રખર પરમ શાંતિનો અનુભવ થયો . હું કોણ ?? ક્યાંથી ??? શું ?? કોઈ સવાલ જ નહિ ..અંતરથી અવાજ આવ્યો કે આટલા દૂર આટલા સુંદર ધામમાં આવવું એક પરમ ચૈતન્યનો સંકેત છે .. એ એક ભાગ્ય ની વાત છે ..ભગવાનને પણ ઈંગ્લીશ તો આવડતું હોય જ એટલે થેન્કયુ કહ્યા વગર ના રહેવાયું ..
એક સ્વચ્છ ગૌશાળા માં ગૌમાતા ની સારસંભાળ કઈ રીતે લઇ શકાય તેનું સુંદર ઉદાહરણ …
બાર વાગ્યે મંદિરમાં આરતી થાય …શરુ થઇ ત્યારે ખુબ દૂર હતા ..ઝડપથી ગયા અને પ્રાર્થના મનમાં ચાલુ કે અમે પહોંચીએ એ પહેલા પુરી ના થઇ જાય !!! પહેલા બ્રહ્માજી પછી વિષ્ણુ જી અને છેલ્લે ભોલેનાથ ની ભવ્ય આરતી તન્મયતા થી જોઈ ..મન થાય કે આંખો મૂર્તિ પર ખોડાયેલી જ રહે પણ તે બંધ થઇ જાય અને અનંત પ્રકાશ ની અનુભૂતિ થાય ..આંખ ખુલી જ ના શકે .. એક અંગ્રેજ બાળા પુરી તન્મયતા થી એકાગ્ર ચિત્તે નગારા પાર દાંડી મારતી રહે …ત્યારે લાગ્યું કે કોઈક અગમ્ય શક્તિ તો જરૂર છે …એ અનુભવ હું કોઈ પણ શબ્દ માં વર્ણવી શકું એમ નથી …
ખાલીખમ દેખાતા આ મંદિર માં કેટલાય વિદેશીઓ ભોજન સમયે જોવા મળ્યા જે 45 દિવસનો કોર્સ કરવા આવેલા …એક દિવ્ય અનુભૂતિની વાત એક બહેને કરી અને કહ્યું ગુરુ જી 2 વાગ્યે દર્શન આપશે તમે જાવ .પણ આ મહિલાઓ નો પ્રવાસ હતો એટલે બસની બહેનો સાથે રહેવું ઉચિત લાગ્યું . એ બહેને જે આંતરિક અનુભૂતિ ની વાત કરી એ કદાચ જર્ની ટૂ ઇનસાઇડ કહી શકાય ..જ્યાં એક અરીસા માં પોતાનું પ્રતિબિંબ જોતા પોતાના કર્મો જે ખુદને જ પીડા આપે એવા કર્મો ની જગ્યાએ એક અગમ્ય અનુભવ થાય જે ફક્ત આનંદ કહી શકાય …પરમાત્મા ને મળ્યા નો આનંદ !!!!
ભીડભાડ થી દૂર સ્વચ્છ એવા ધર્મસ્થાન કેટલા ??? જે દિવસે અહીં ભીડ થશે ત્યારે શાંતિ ક્યાં જગ્યા શોધીને સંતાશે ???

વેલેંટાઈન ડે : અ હેપ્પી વાલા વેલેંટાઈન ડે

નીરજા દિવા ની લાડકી પૌત્રી … દિવા ના રૂમમાં ઉતાવળે આવી .. ઓહ બાપ રે કેટલું ટેંશન છે એના રૂપાળા ચહેરા પર … ચશ્મા નાકની દાંડી પર ટેકવી દિવા એ પૂછ્યું : શું બેટા , શું ટેંશન ???
નીરજા : ઓહ દાદી તને સમજ નહિ પડે ..તમારા જમાના માં એવું બધું હતું ક્યાં ??
દિવા : હા ભાઈ , સાચું છે અમારા જમાના માં એવું બધું એટલે કેવું બધું ક્યાં હતું ?? પ્રેમ વગર લગ્ન થતા અને હવે લગ્ન વગર પ્રેમ થાય છે ??
નીરજા : દાદી તમારા પી જે પ્લીઝ બંધ કરો ને !!!
દિવા : જો બેટા , સામે બાગ છે ત્યાં મોટા મોટા આંટા મારતા વિચાર તો જરૂર કોઈ ધાંસુ આઈડિયા મળી જશે ..
નીરજા હવે ચિડાઈ : ઓફફો દાદી , પ્લીઝ સ્ટોપ …
થોડી ક્ષણો ની શાંતિ પછી દાદી બોલ્યા … નીરજા મારી અને તારા દાદાની સગાઇ વેલેંટાઈન વીક માં જ થયેલી !!! અને અમને ખબર જ નહિ … તને ખબર છે અમે પહેલી વાર વેલેંટાઈન ડે ને દિવસે મળેલા …. પછી દિવા ચૂપ થઇ ગઈ …
પોતાની સામે પીઠ કરીને બારી બહાર જોઈ રહેલી નીરજા દોડતી પોતાની બાજુ માં આવીને બેસી ગયી એ દિવાને ગમ્યું … એના ચહેરા પાર ઉત્સુકતા લીપાયેલી હતી ..બોલી : પછી ???
12 ફેબ્રુઆરી એ અમારી સગાઇ થઇ . તેરમી તારીખે હું ઓફિસે ગઈ તો અભિનંદન નો વરસાદ થઇ ગયો …નવી હતી તોય બધા જાણે વર્ષોથી જાણતા હોય એમ ખુશ થયા . ત્યારે બેન્ક માં ફોન બધે નહિ ..મેનેજર ની ઓફિસ માં જ હતો .. મને એમ કે તારા દાદા મને ફોન કરીને મળવા બોલાવશે . પણ ફોન ના આવ્યો … બીજે દિવસે માથામાં તેલ નાખીને બે ચોટલા વાળીને એક સાવ સામાન્ય ડ્રેસ પહેરી ઓફિસ ગયી …
જો કે એમનો ફોન ના આવ્યો એનો મારા માટે કોઈ ઇસ્યુ નહોતો ..એ પણ પોતાની ઓફિસે ગયેલા ..
નીરજા : પછી તમે ક્યારે મળેલા ???
દાદી નો ચહેરો આટલા વર્ષે પણ ગુલાબી થઇ ગયેલો એ કહેતા કે એ લોકો 14 ફેબ્રુઆરી ના દિવસે પહેલી વાર મળ્યા હતા .
દિવા : સેન્ટ વેલેંટાઈન ની યાદ માં વિદેશો માં આ તહેવાર ઉજવાય એટલી જ મને ખબર . બપોરે મેનેજર ની ઓફિસ માં ફોન આવ્યો …દાદાએ સીધું જ પૂછી લીધું . સાંજે બસ માંથી તું ક્યાં ઉતરે છે ???
મેં કહ્યુ : સયાજીગંજ ..
દાદાએ કહ્યું : સાંજે ઉભી રહેજે .. હું આવીશ …
મેનેજર ની કેબીન માં મારા શરીર માંથી ધ્રુજારી છૂટવા માંડી .. મારી જગ્યાએ જઈને હું રડી પડી ..
નીરજા હસવા લાગી : ઓ માય ગોશ … તું ખરેખર ક્રેઝી હતી દાદી ..આવું રડાતું હોય ??
દિવા : હા મારી ત્યાંની કલીગ પણ એવું જ કહેવા લાગી ..મને ચીડવવા લાગી ..પણ એક સહેલી એ પૂછ્યું : તું રડે છે કેમ ?? ત્યારે મેં શું કહ્યું ખબર છે ??
નીરજા : શું કહ્યું ડાર્લિંગ ???
દિવા : કાલે સરસ કપડાં પહેરીને તૈયાર થઈને આવી ત્યારે ફોન ના કર્યો અને આજે તેલ નાખીને બબુચક જેવી સાદી આવી ત્યારે મળવા બોલાવે છે ???!!!
નીરજા ખડખડાટ પેટ પકડીને હસવા માંડી …અને પૂછ્યું : ફિર ક્યાં હુઆ ???
દિવા : બેસ ચાંપલી , અમારા માં લાજ શરમ હતી .અને મોબાઈલ નહોતા સમજી ..પછી તો હું સયાજીગંજ ઉતરી તો દાદા બજાજ સ્કૂટર લઈને ઉભેલા …
નીરજા : વાઉ ..પેલા રબને બનાદી જોડીના સુરિન્દર સાહની ની જેમ … અને દાદી પાછળ બેસી ગયી ..પછી ક્યાં ગયા ?? ઢોસા ખાવા કે પાણીપુરી ??? કે પછી મુવી જોવા ???
દિવા : હેઠી ઉતર જરા હેઠી ઉતર … ત્યાં થી અમે સીધા શહેરના એ બસ સ્ટેન્ડ પર ગયા જ્યાંથી મારા ઘરની બસ ઉપડતી હતી …
હવે તો નીરજા ખડખડાટ હસીને દાદીને જોર થી ધબ્બો મારી ગઈ !!!
દિવા : બસ ઉભેલી હતી થોડી વાર પછી ઉપડવાની હતી .. ડબલડેકર હતી .. મેં ઓફિસ થી આવતા વચ્ચે એક શોપિંગ સેન્ટર માંથી એક કેડબરી ડેરી મિલ્ક લીધેલી એ દાદાને આપી …
અને દાદાએ : નીરજા થી ચૂપ ના રહેવાયું …
એ કશું નહોતા લાવ્યા … એમણે લઈને ખીસા માં મૂકી દીધી … મારી બસ ચાલુ થઇ અને એ જતા રહ્યા …
નીરજા : દાદી ડાર્લિંગ તને ગુસ્સો ના આવ્યો ??
દિવા : નીરજા , મારા ઘેર તો નાનપણ થી સાયકલ પણ નહિ અને સ્કૂટર પણ ભાઈ એક મહિના પહેલા જ લાવેલો . અને હું દાદા પાછળ બેઠી ત્યારે જ હું ખુશ થઇ ગયી .. હવે તો આમ સ્કૂટર પર ફરવા મળશે !!!!!…
નીરજા થોડી ગંભીર બની દિવાની બાજુ માં બેસી ગઈ …. અને બોલી : દાદી તારા વખત માં આવી ગિફ્ટ ગર્લફ્રેન્ડ બોયફ્રેન્ડ કશું નહોતું . તું તારી જાતને ધન્ય સમજતી કે તને લગ્ન પહેલા સ્કૂટરની પાછળની સીટ પર બેસવા મળ્યું ..તું ખુશ હતી કે તેં દાદાને કશું આપ્યું …દાદાનો સાથ તારા માટે ગિફ્ટ હતો ને !!!
દિવા એ હકાર માં ડોકું ધુણાવ્યું …હજીય તું શરમાય છે દાદી એ દિવસ ને યાદ કરીને …
નીરજા કશું બોલ્યા વગર પોતાના રૂમમાં જતી રહી ….
બીજા દિવસે એનો મંગેતર રમ્ય એની કાર લઈને તેને લેવા આવ્યો …
નીરજા બેસી ગઈ …ઘર થી થોડે દૂર જઈને એણે રમ્ય ને કહ્યું : રમ્ય , શું તું અહીં કાર પાર્ક કરી શકે ???
રમ્ય ની આંખો માં સવાલ હતો . પણ તેણે એમ કર્યું .ઉતરતા પહેલા તેણે એક ડાયમંડ રિંગ નું બોક્સ કાઢ્યું ..તે ખોલવા જતો હતો અને નીરજા એ તેને રોકી લીધો .. આ રિંગ લગ્ન પછી આપજે ..એને ખોલીશ નહિ આજે … અને સાથે લાવેલું લાલ ગુલાબ નીરજા એ લઇ લીધું . અહીં થી શહેર ની સૌથી સરસ સડક શરુ થતી હતી .. નદીના પુલ પર બેઉ જણે ચાલવાનું શરુ કર્યું એની ફૂટપાથ પર …મૌન। .કશું બોલ્યા વગર .. પુલ વચ્ચેના બાંકડા પાર બેસતી વખતે જયારે રમ્ય એ નીરજાનો હાથ પોતાના હાથ માં લીધો તો નીરજા ના શરીર માં કંપારી આવી ગઈ ..રમ્ય એ તે પળની નજાકત મહેસુસ કરી … બેઉ જણ વધારે મૌન રહ્યા તો પણ ઘણું બધું કહેવાઈ ગયું , ઘણું બધું સંભળાઈ ગયું …. કાર સુધી ચાલતા પાછા આવ્યા અને રમ્ય એ કાર સ્ટાર્ટ કરી . એમ પી 3 પર ગીત ગુંજી રહ્યું હતું :
વો પહેલી બાર જબ હમ મિલે ………

ઘાવ

નીવા આજે ફરી ગુલમહોર ના ઝાડ નીચે આવી … ચળાઈ ને આવતો તડકો થોડી ઠંડી ઓછી કરતો હતો .એની શાલમાં એણે અદબ વાળેલી . મિહિરે એને ત્યાં જ મળવા બોલાવી હતી જ્યાં બેઉ પહેલી વાર મળ્યા હતા …
નાકની દાંડી પાર ચશ્મા સરખા કરતા એ શાંતિ થી ઉભી હતી . રોડ ની બીજી બાજુ એક કાર આવીને ઉભી રહી .ઓડી નું લેટેસ્ટ મોડેલ અને મિહિર એમાંથી ઉતરી તેની તરફ આવ્યો . બેઉ જણા એ પરસ્પર સ્મિતની આપ લે કરી લીધી અને એક મૌન ફરી કબ્જો કરી બેઠું .
કેમ બોલાવી છે મને ??? = નીવાએ મૌન નું કવચ તોડ્યું …
તને પાછી ઘેર લઇ જવી છે … મને મારી ભૂલ સમજાઈ ગઈ છે ..હવે અર્થ ફિલ્મ નો ડાયલોગ ના બોલતી કે તારી જગ્યા એ મેં આવું કર્યું હોત તો તેં મારો સ્વીકાર કર્યો હોત ??? =મિહિરે જવાબ વાળ્યો …
તને વિશ્વાસ છે કે તું લેવા આવીશ અને હું તારી સાથે પાછી જઈશ ??? = નીવા .
નક્કી ના કહેવાય પણ મારે મારાથી બનતા બધા પ્રયત્નો કરી છૂટવા છે …= મિહિર .
એટલે તને કોઈ કાળે વસવસો ના થાય કે કાશ મેં એને મનાવી લીધી હોત !! એક વાર સોરી કહી દીધું હોત !!! = નીવા ..
આપણે આમ રસ્તા પર ઉભા નથી રહેવું। . ચાલ સામે બાગ માં બેસીએ ..=મિહિર .
મિહિર , એ ઘર મારું હતું ..એને એક એક ખૂણે મેં હૃદય રેડીને સજાવેલું .. જીવનમાં ક્યારેય મારા માટે વિચાર્યા વગર હું તને ,બાળકોને અને ઘરને સમર્પિત હતી .. પણ અફસોસ તમે મને ટેકન ફોર ગ્રાન્ટેડ લઇ લીધી ..એક વિશ્વાસ હતો કે હું તમારા બધા વગર જીવી નહિ શકું .. હું કોઈ કાલે આવું કશું નહિ કરું … = નીવા .
નીવા , તારી કહેલી બધી વાતો તારા ગયા પછી ધીરે ધીરે સમજાવા માંડી .નિખિલ અને રિવા તો પોતાના અભ્યાસ અને સંસાર માં મસ્ત હતા . નિખિલે અમેરિકા માં જ એની સાથે ભણતી એક એન .આર .જી ની દીકરી પાયલ સાથે લગ્ન પણ કરી લીધા અને મને જાણ કરી . એ ક્યારેય અહીં પાછો નહિ આવે . રિવા એના સંસાર માંથી થોડો સમય કાઢી મારુ ધ્યાન રાખે છે પણ હું એકલો પડ્યો એટલે તારી પીડા ને સારી રીતે સમજી શક્યો છું .= મિહિર ..
ચાર દીવાલો વચ્ચેની ભયાનક એકલતા ને ભેદવા મારી સાથે કોઈ નહોતું . બધાની મારી પાસે ફક્ત અપેક્ષાઓ હતી . હું અંદરથી મરી રહી હતી . માં બાપ તો હતા નહિ પણ દૂર એક શહેર માં રહેતા મારા ભાઈ ભાભી ના એકના એક દીકરા ની લગ્ન ની કંકોત્રી પણ હું જઈ શકું નહિ એટલે તેં મારા સુધી પહોંચવા ના દીધી અને તારો ફોન ખરાબ છે એમ કહીને દસ દિવસ મારો ફોન પણ લઇ લીધો !!! આટલું છળ શા માટે ???!!! =નીવા .
મને માફ કરી દે ..= મિહિર .
ના , મિહિર એ ઘટના પછી મેં બરાબર છ મહિને ઘર છોડેલું .અને ત્યાર પછી પાંચ વર્ષે આજે આપણે મળ્યા છીએ . તારો આજનો વર્તમાન મારા દસ વર્ષ પહેલા ના ભૂતકાળની શરૂઆત જ છે .અને આ દસ વર્ષમાં હું તો ક્યાંય આગળ નીકળી ચુકી છું .જીવનની ગાડીને રિવર્સ ગિયર નથી હોતો .એટલે તું એકલો જ પાછો જા .= નીવા …
નિરાશ વદને મિહિરે પૂછ્યું : તને ક્યાં ઉતારી દઉં ???
કશે નહિ … હું જાતે જ જઈશ …= નીવા ..
બેઉ ની આંખો માં ભૂતકાળ એક સરી ગયેલી ફિલ્મી જેમ ચાલુ થયો … પહેલા બેઉ ને લાગતું હતું કે વાંક સામે વાળાનો હતો પણ હવે લાગતું હતું કે સહનશક્તિ તો પોતાની પણ ઓછી જ હતી .. હવે નીવા આ સંસ્થા માંથી પાછી ફરવા નહોતી માંગતી ..અહીં વૃદ્ધાશ્રમ ની કેરટેકર હતી . દરેક વૃદ્ધ માટે તે પોતાની દીકરી હતી ..અહીં પોતાની એક દિવસ ની અચાનક ગેરહાજરી દરેક ને વર્તાતી .. જે વસ્તુ ની કમી પોતાને પોતાના ઘરમાં હંમેશા લાગી તે તેને અહીં મળી હતી . પોતાના અસ્તિત્વ ની સાચી ઓળખ અને મહત્વ .. પોતે કોઈને સજા કરવાના ઈરાદા થી પોતાનું ઘર ચુપચાપ નહોતું છોડ્યું . પણ પોતાની વ્યક્તિ તરીકે સતત અવહેલનાએ તેને અંદર થી મારી નાખી હતી ..
નીવા એ પંચાવન વર્ષની વયે ઘર છોડ્યું કારણ કે તે આત્મહત્યા કરવા નહોતી માંગતી ..કોઈ માણસ ની સ્વાર્થીપણા સામે પોતાનું જીવન કુરબાન કરવા નહોતી માંગતી .નીવા સમજતી કે પોતાનું જીવન પોતાની રીતે જીવવાનો દરેક વ્યક્તિને અધિકાર છે . કોઈના આધિપત્ય વગર !!!
હાથમાં એક પણ પૈસો લીધા વગર કશું જ નક્કી કર્યા વગર શરુ થયેલી તેની યાત્રા આ વૃદ્ધાશ્રમ માં પૂરી થયેલી ….તેને કોઈ વાત નો પસ્તાવો પણ નહોતો કેમ કે એ કોઈ ફરજ નહોતી ચુકી બસ એનું કુટુંબ પોતાની જવાબદારી વિસરી ગયેલું ..
એક મહિના પછી …..
નીવાબેન આ ઘરમાં એક નવી વ્યક્તિ ઉમેરાઈ છે . ચાલો તમારો પરિચય કરાવું .. આચાર્ય સાહેબે બૂમ પાડી . નીવા ઓફિસ માં ગઈ .દરવાજા તરફ પીઠ કરીને બેઠેલી એ વ્યક્તિનું નામ સાંભળતા નીવા ચમકી ..મિહિર હતો … સાહેબ એમને રૂમ નંબર પાંચ આપું છું . આચાર્ય સાહેબે કહ્યું : નીવાબેન , આ તો તમારા પતિ છે ને !!! અહીં કોઈ સન્યાસી થોડું છે ?? તમે એક રૂમ માં રહી શકો છો ..
નીવા : સાહેબ , એ મારા પતિ હતા . અહીં તો નીવા જ રહે છે .. એટલે એમની સંભાળ અન્ય બધાની જેમ જરૂર લેવાશે …વિશેષ નહિ ….
સરલા બેન પાંચ નંબર નો રૂમ ખોલીને સાફ કરી દો ….= નીવા …
અહીં તો બધાએ જમાનો જોયેલો એટલે સમજાઈ ગયું કે ઘાવ કેટલા ઊંડા હશે !!!!!!